Tăng thuế thuốc lá có tác dụng giúp người nghiện bỏ thuốc

18/05/18 07:13
KHỎE+
Tại Dự thảo tờ trình đề nghị xây dựng Luật Quản lý thuế sửa đổi, Bộ Tài chính đề nghị điều chỉnh phương án tính thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng thuốc lá theo 2 phương án

Cụ thể, hai phương án này có nội dung như sau:

Phương án 1: áp dụng thu thuế tiêu thụ đặc biệt theo phương pháp hỗn hợp (kết hợp thu theo thuế suất tỷ lệ và thuế suất tuyệt đối). Theo đó, bổ sung mức thu thuế tuyệt đối 1.000 đồng/bao thuốc lá 20 điếu và 10.000 đồng/một điếu xì gà. Quy định này áp dụng từ ngày 1/1/2020.

Phương án 2: tăng thuế suất theo lộ trình: từ ngày 1/1/2020 tăng từ mức thuế suất 75% lên 80%; từ ngày 1/1/2021 tăng từ mức thuế suất 80% lên mức 85%.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, mức tăng này vẫn còn thấp và đề nghị mức thuế tuyệt đối cần tăng thêm 2.000 đến 5.000 đồng/bao.

Có nhiều lý do để tăng thuế thuốc lá được đưa ra. Tuy nhiên, lý do lớn nhất vẫn là giúp người nghiện thuốc lá phải từ bỏ thuốc vì giá thành thuốc cao.

Theo tổ chức Y tế thế giới WHO, sản lượng thuốc lá điếu của Việt Nam liên tục tăng từ năm 2000, trong khi đó giá bán và thuế thuốc lá vẫn thấp.

  • Thuế thuốc lá chiếm chưa tới 45% giá bán lẻ, thấp hơn nhiều so với mức 65% đến 80% mà Ngân hàng Thế giới khuyến nghị, khiến thuốc lá được bán rất rẻ. Giá một bao thuốc 20 điếu của nhãn hiệu phổ biến nhất ở Việt Nam chỉ ở mức khoảng 0,75 đô la Mỹ.
  • Khảo sát toàn quốc mới đây cho thấy 73% người trưởng thành nói họ ủng hộ tăng thuế thuốc lá (Điều tra toàn cầu về sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành năm 2010).

Thống kê của WHO và Ngân hàng Thế giới cũng cho thấy, tăng thuế thuốc lá có tác động đến hành vi tiêu thụ thuốc lá. Cụ thể, khi tăng thuế để giá tăng 10% thì sẽ giảm tiêu dùng khoảng 4% ở các nước phát triển và 5% ở các nước đang phát triển. Đặc biệt, sẽ giảm tiêu thụ thuốc lá tới 10% ở trẻ em và người nghèo. Giá thuốc lá cao cũng có tác dụng ngăn ngừa trẻ bắt đầu hút thuốc. Đặc biệt, trên phạm vi toàn cầu khi tăng thuế thuốc lá lên 10% sẽ làm tăng thu ngân sách cho chính phủ các nước trung bình khoảng 7%.

Bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia WHO tại Việt Nam chia sẻ: “Năm 2017, tỷ lệ thuế của Việt Nam trong giá bán lẻ thuốc lá đang ở mức chỉ 35%, trong khi trung bình thế giới là 58,6%. Tỷ lệ thuế và giá bán thấp là nguyên nhân chính khiến lượng người sử dụng thuốc lá ở Việt Nam lớn”, ông Lâm chỉ rõ.

Thạc sĩ Đào Thế Sơn (Đại học Thương mại) cũng cho rằng, lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá ở Việt Nam còn chậm. Cụ thể, năm 2008 mức thuế là 65%, năm 2016 là 70% và năm 2019 dự kiến là 75%. Ông Sơn cho rằng, mức tăng giá thuốc lá vẫn chưa theo kịp lạm phát và không theo kịp mức tăng thu nhập của người dân.

“Khoảng cách giữa những lần tăng thuế là quá giãn, trong khi mức điều chỉnh thấp, chỉ 5% mỗi đợt. Mặt khác, thuế TTĐB đối với mặt hàng thuốc lá lại tính trên giá xuất xưởng, nên mỗi lần tăng thuế, giá một bao thuốc lá chỉ tăng khoảng 2,6-2,7%. Mức tăng này thấp hơn nhiều so với mức tăng thu nhập bình quân đầu người của người dân”, ThS Đào Thế Sơn phân tích.

Theo ông Đào Thế Sơn, tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá là cần thiết nhằm giảm chênh lệch giá giữa các dòng sản phẩm thuốc lá; đồng thời, giúp cơ quan nhà nước dễ quản lý và dự đoán về mức thu ngân sách từ thuế. Tuy nhiên, ông Sơn cho rằng, mức đề xuất thuế tuyệt đối 1.000 đồng/bao là thấp do mới chỉ giúp giảm tỷ lệ hút thuốc đi 1,5% (trong khi mức cần giảm là 6,5%).

Để việc tăng thuế giúp đạt được mục tiêu của chiến lược quốc gia thì thuế thuốc lá cần tăng đủ cao để có thể tác động làm giảm 3% (tuyệt đối) tỷ lệ hút thuốc vào năm 2020. Do vậy, trong phương án 1 của Bộ Tài chính, cần quy định, từ 1/1/2020, bên cạnh biểu thuế theo tỷ lệ hiện hành, bổ sung thuế tuyệt đối với thuốc lá ở mức 2.000 đồng/bao. Trong phương án 2, chúng tôi khuyến cáo mức thuế tối ưu Việt Nam nên áp dụng là tăng thuế TTĐB ở mức 5.000 đồng/bao. Cụ thể, từ 1/1/2020, bên cạnh biểu thuế theo tỷ lệ hiện hành, bổ sung thuế tuyệt đối với thuốc lá ở mức 5.000 đồng/bao”, ông Sơn đề xuất.

Theo tính toán của ông Sơn, với phương án 1 của Bộ Tài chính, mỗi năm Việt Nam sẽ giảm được 180.000 người hút thuốc, tránh được 90.000 ca tử vong và tăng thu khoảng 3.900 tỷ đồng/năm. Trong khi với phương án 2 và bổ sung thuế tuyệt đối 5.000 đồng/bao từ 1/1/2020, thì sẽ giảm được 1,8 triệu người hút thuốc, tránh được 900.000 ca tử vong và tăng thu cho NSNN tới 10.700 tỷ đồng/năm.

Ly Tâm

18/05/18 07:13

Bài viết chưa có bình luận nào.

lên đầu trang